Obsługa tachografu cyfrowego — podstawowe piktogramy i oznaczenia

Istnieje wiele różnych symboli tachografów, a zapamiętanie znaczenia wszystkich z nich nie jest proste. Istnieją jednak pewne kluczowe piktogramy, które każdy, kto korzysta z tachografów cyfrowych, powinien znać. Dowiedz się, jakie są najważniejsze oznaczenia i dlaczego ich znajomość jest tak ważna.

Najważniejsze informacje:

• Piktogramy tachografu cyfrowego to graficzne oznaczenia aktywności kierowcy. UE uznaje cztery podstawowe symbole: czas jazdy, czas przerwy i odpoczynku, czas dyspozycyjności oraz inny czas pracy.
• Opis wydruku z tachografu jest wymagany w przypadku awarii urządzenia, jazdy bez karty kierowcy, braku rejestracji aktywności lub na żądanie organów kontrolnych. Powinien zawierać datę, miejsce, dane kierowcy, opis sytuacji i podpis.

Czym są symbole cyfrowego tachografu?

Symbole tachografu cyfrowego (inaczej piktogramy) to nic innego jak graficzne oznaczenia  aktywności kierowcy. Uwzględniają one wstępnie skonfigurowane tryby, które mierzą różne parametry w zależności od naszych potrzeb. Powodem wprowadzenia piktogramów była potrzeba ujednolicenia wszelkich komunikatów prezentowanych przez urządzenia bez względu na język.

Istnieją cztery prawnie uznane przez Unię Europejską, podstawowe oznaczenia. Tachograf cyfrowy zawsze powinien wyświetlać na ekranie jeden z poniższych symboli:

1. Czas jazdy

Ten symbol jest wyświetlany, gdy pojazd jest w ruchu i oznacza czas spędzony za kierownicą.

2. Czas przerwy i odpoczynku

Piktogram ten określa, ile czasu kierowca spędził na odpoczynku (przy wyłączonym silniku).

3. Czas dyspozycyjności

Czas, w którym kierowca na daną chwilę nie pracuje, ale jest ogólnie dostępny, w celu wznowienia pracy.

4. Inny czas pracy

Rejestruje czas, w którym kierowca pracuje, ale wykonuje czynność inną niż jazda (przy włączonym silniku), na przykład przenoszenie towarów z nieruchomego pojazdu.

Pozostałe piktogramy tachografu mogą określać m.in.:

• różnego rodzaju zdarzenia i zakłócenia (m.in. przekroczenia prędkości, jazda bez karty kierowcy),
• ostrzeżenia dotyczące czasu pracy,
• wskazówki dotyczące obsługi,
• specyficzne warunki pracy (np. transport koleją czy promem).

Dlaczego piktogramy tachografu są istotne?

Oprócz utrzymywania dobrych praktyk biznesowych i kultury pracy cyfrowe oznaczenia tachografu pomagają również zachować zgodność z lokalnymi przepisami. Na terenie Unii Europejskiej obowiązują normy dotyczące czasu pracy kierowców, których przestrzeganie jest bardzo istotne z prawnego punktu widzenia. Dzięki cyfrowym tachografom i ich oznaczeniom można łatwo określić, czy zarówno przewoźnik, jak i kierowca respektują europejskie regulacje.

Zgodnie z prawem, kierowcy muszą:

• robić co najmniej 45-minutowy postój na każde 4,5 godziny jazdy (można ją dzielić na 15 min i 30 min);
• odpoczywać przez co najmniej 11 godzin w ciągu doby (z możliwością skrócenia do 9 godzin trzy razy między odpoczynkami tygodniowymi).

Nieprzestrzeganie przepisów może skutkować wysokimi grzywnami i konsekwencjami administracyjnymi, a w przypadku manipulacji lub fałszowania zapisów — także odpowiedzialnością karną. Problemów tych można łatwo uniknąć, wybierając właściwy symbol na ekranie tachografu.

Opis wydruku z tachografu — o tym również warto pamiętać

Dobór właściwego statusu aktywności to podstawa, ale w niektórych sytuacjach kierowca powinien wykonać wydruk z tachografu i sporządzić opis wydruku, jeśli trzeba wyjaśnić nietypowy zapis lub brak danych.

Kiedy opis wydruku bywa wymagany?

Opis sporządza się przede wszystkim wtedy, gdy zachodzi potrzeba wyjaśnienia sytuacji, np.:

• awaria tachografu lub awaria/nieprawidłowe działanie karty kierowcy,
• jazda bez karty (np. w przypadku jej uszkodzenia/utraty – zgodnie z procedurą),
• brak rejestracji aktywności albo „dziury” w danych,
• przekroczenia/odchylenia wymagające wyjaśnienia,
• na żądanie organów kontrolnych,
• gdy korzystasz z wyjątków przewidzianych w przepisach (wtedy można dopisać podstawę, jeśli faktycznie miała zastosowanie).

Jak sporządzić opis wydruku?

Opis najlepiej zrobić niezwłocznie po wykonaniu wydruku — zwykle na odwrocie wydruku lub na osobnej kartce dołączonej do dokumentu. Powinien być czytelny, konkretny i oparty na faktach.

Dobry opis wydruku powinien zawierać:

• datę i godzinę zdarzenia,
• miejsce zdarzenia,
• dane identyfikujące kierowcę (np. imię i nazwisko oraz numer karty/prawa jazdy – zgodnie z praktyką firmy),
• jednoznaczny opis sytuacji (np. awaria tachografu, awaria karty, jazda bez karty, brak zapisu aktywności),
• przyczynę zdarzenia (jeśli jest znana i możliwa do wskazania),
• podpis kierowcy.

Z punktu widzenia przewoźnika opis wydruku jest ważnym elementem dokumentacji: ułatwia analizę czasu pracy, wyjaśnia nietypowe zapisy i bywa pomocny podczas kontroli.

Czy trzeba opisywać każdy wydruk?

Nie. Nie ma obowiązku opisywania każdego wydruku. Opis jest potrzebny wtedy, gdy ma wyjaśnić konkretną sytuację i uporządkować dokumentację. Rzetelny, terminowy opis pełni funkcję dowodową i zmniejsza ryzyko zakwestionowania zapisów.

Sprawdź także „Co należy wiedzieć o kartach do tachografów?”.