Nawigacja dla ciężarówek a system telematyczny – czym się różnią i co wybrać do floty?

Nawigacja dla ciężarówek i system telematyczny rozwiązują różne problemy, choć oba wykorzystują dane GPS. Pierwsza pomaga kierowcy bezpiecznie dotrzeć do celu z uwzględnieniem parametrów pojazdu. Drugi daje dyspozytorowi dostęp do danych o całej flocie, przebiegu tras i realizacji zleceń. W firmach transportowych oba narzędzia często działają równolegle i wspierają inne etapy tego samego procesu – także w zarządzaniu flotą ciężarową.

Najważniejsze informacje:

• Nawigacja dla ciężarówek służy przede wszystkim kierowcy i prowadzi po trasie dostosowanej do parametrów pojazdu.
• System telematyczny pozwala dyspozytorowi monitorować wiele pojazdów i analizować dane z całej floty.
• Profil ciężarowy może uwzględniać m.in. wysokość, masę, DMC, szerokość i ograniczenia obowiązujące na trasie.
• Telematyka pozwala sprawdzać m.in. lokalizację pojazdów, historię przejazdów, postoje oraz wybrane dane paliwowe i eksploatacyjne.
• Nawigacja i telematyka nie są rozwiązaniami zamiennymi. W większej flocie najczęściej się uzupełniają.
• Potrzeba wdrożenia telematyki zależy nie tylko od liczby pojazdów, lecz także od liczby zleceń, sposobu pracy dyspozytorów i ilości danych, które trzeba kontrolować.

Nawigacja dla ciężarówek a system telematyczny – gdzie przebiega różnica?

Najprościej rozdzielić oba narzędzia według tego, kto z nich korzysta i po co.

Nawigacja pracuje przede wszystkim dla kierowcy. Wyznacza drogę do celu i prowadzi pojazd po trasie. W przypadku transportu ciężkiego nie może opierać się wyłącznie na odległości czy przewidywanym czasie przejazdu. Powinna uwzględniać parametry zestawu oraz ograniczenia występujące na poszczególnych odcinkach dróg.

System telematyczny pracuje natomiast na poziomie całej floty. Przekazuje dane z pojazdów do osoby zarządzającej transportem. Dyspozytor może dzięki temu sprawdzić aktualne położenie samochodu, odtworzyć historię przejazdu, przeanalizować postoje albo zweryfikować informacje związane z eksploatacją pojazdu. Różnica staje się dobrze widoczna podczas zwykłego zlecenia transportowego.

Nie oznacza to, że oba rozwiązania konkurują ze sobą. W dobrze zarządzanej flocie często się uzupełniają.

Profil ciężarowy pojazdu – dlaczego zwykła nawigacja samochodowa nie wystarczy?

Samochód osobowy i zestaw o długości kilkunastu metrów nie mogą korzystać z mapy w taki sam sposób. Droga, która zapewnia szybki przejazd autem osobowym, może być niedostępna dla ciężarówki ze względu na ograniczenie wysokości, tonażu albo zakaz ruchu.

Dlatego nawigacja ciężarowa powinna korzystać z profilu pojazdu.

W zależności od rozwiązania kierowca może określić m.in.:

• wysokość pojazdu,
• długość i szerokość zestawu,
• masę lub DMC,
• liczbę osi,
• wymagania związane z przewozem określonych ładunków.

Dopiero na tej podstawie system może szukać drogi odpowiedniej dla konkretnego zestawu.

Ma to szczególne znaczenie przy zjazdach z głównych tras. Dojazd do hali produkcyjnej, magazynu, centrum dystrybucyjnego czy punktu rozładunku często prowadzi drogami lokalnymi. W takich miejscach pojawiają się wiadukty o ograniczonej skrajni, zakazy tonażowe, wąskie odcinki albo lokalne ograniczenia ruchu ciężarowego.

Dobra nawigacja dla tira powinna ograniczać ryzyko skierowania kierowcy na trasę niedostosowaną do pojazdu. Nadal nie zastępuje jednak obserwacji znaków. Oznakowanie na drodze i bieżąca organizacja ruchu zawsze mają pierwszeństwo przed wskazaniem urządzenia.

Właśnie dlatego pytanie o najlepszą nawigację dla ciężarówki nie powinno dotyczyć wyłącznie intuicyjności czy liczby funkcji dodatkowych. Najpierw trzeba sprawdzić, czy rozwiązanie poprawnie obsługuje profil ciężarowy pojazdu i dostarcza aktualne dane drogowe.

Dlaczego sama nawigacja nie wystarcza do zarządzania flotą?

Kierowca może mieć bardzo dobrą nawigację, a dyspozytor wciąż nie będzie miał dostępu do istotnych danych z punktu widzenia zarządzania flotą. Jeżeli flota jest niewielka, część informacji można jeszcze przekazywać telefonicznie. Kierowca informuje o załadunku, postoju, opóźnieniu i dotarciu do odbiorcy. Przy rosnącej liczbie samochodów taki model szybko traci na efektywności.

Dziesięciu kierowców oznacza już dziesięć niezależnych źródeł informacji. Dyspozytor musi pamiętać, kto znajduje się na jakiej trasie, gdzie wystąpiło opóźnienie, który pojazd czeka na rozładunek i który może przyjąć kolejne zlecenie.

Nawigacja w kabinie nie rozwiązuje tego problemu. Dopiero telematyka floty pozwala zebrać informacje w jednym systemie. Zamiast dzwonić do kierowcy tylko po to, aby ustalić jego położenie, dyspozytor może sprawdzić lokalizację pojazdu z poziomu platformy, korzystając z monitoringu GPS pojazdów.

Znaczenie ma także historia.

Po zakończeniu przewozu firma może potrzebować odpowiedzi na pytania:

• którędy rzeczywiście jechał pojazd,
• gdzie i jak długo stał,
• o której rozpoczął i zakończył określony etap trasy,
• czy wystąpiło nietypowe zdarzenie,
• jakie dane dotyczące paliwa lub eksploatacji zarejestrował system.

System telematyczny daje możliwość powrotu do takich informacji. Nawigacja skupia się przede wszystkim na tym, co kierowca powinien zrobić teraz.

Nawigacja ciężarowa a system telematyczny – porównanie funkcji

Najważniejszą różnicę dobrze pokazuje zestawienie funkcji obu rozwiązań.

Funkcja	Nawigacja ciężarowa	System telematyczny
Prowadzenie kierowcy do celu	Tak	Nie jest jego podstawowym zadaniem
Profil ciężarowy pojazdu	Tak	Zależnie od rozwiązania
Uwzględnianie ograniczeń drogowych dla ciężarówek	Tak	Zależnie od funkcji systemu
Lokalizacja pojazdu dla dyspozytora	Zwykle nie	Tak
Widok wielu pojazdów jednocześnie	Nie	Tak
Historia tras	Ograniczona lub lokalna	Tak
Analiza postojów	Ograniczona	Tak
Raporty dotyczące pracy floty	Zwykle nie	Tak
Dane paliwowe i eksploatacyjne	Zwykle nie	Zależnie od konfiguracji
Alerty o wybranych zdarzeniach	Zależnie od urządzenia	Zależnie od konfiguracji

Nawigacja odpowiada więc przede wszystkim za prowadzenie konkretnego pojazdu. System telematyczny pozwala zbierać i analizować informacje z wielu samochodów w jednym miejscu.

Jak wygląda współpraca obu systemów podczas realizacji transportu?

Najlepiej widać to na zwykłym procesie przewozowym.

Firma otrzymuje zlecenie transportowe. Dyspozytor przypisuje je do odpowiedniego pojazdu i kierowcy. Kierowca otrzymuje dane miejsca załadunku i rozładunku. Na tym etapie nawigacje dla samochodów ciężarowych pomagają wyznaczyć drogę odpowiednią dla parametrów zestawu. Kierowca rusza w trasę i korzysta z nawigacji podczas przejazdu.

System telematyczny rejestruje równocześnie lokalizację pojazdu, a zależnie od konfiguracji także inne dane z samochodu. Dyspozytor widzi jego położenie i może śledzić realizację kursu. Jeżeli transport zaczyna odbiegać od planu, nie musi od razu dzwonić do kierowcy, aby ustalić podstawowe informacje. Najpierw może sprawdzić dane dostępne w systemie.

Po zakończeniu przewozu możne uzyskać dostęp do historii przejazdu i sprawdzić, czy realizacja zlecenia przebiegła zgodnie z planem. W czasie przejazdu mogą przecież pojawić się korki, objazdy, postoje, oczekiwanie na rampę, zmiana kolejności punktów albo decyzje wynikające z bieżącej sytuacji na drodze. Dzięki historii przejazdu dyspozytor nie musi później odtwarzać całego kursu, kontaktując się z kierowcą.

Kiedy wystarczy nawigacja, a kiedy potrzebny jest system telematyczny?

Sama nawigacja dla ciężarówek może być wystarczająca, gdy firma potrzebuje przede wszystkim prowadzenia kierowców po trasach odpowiednich dla parametrów pojazdów i nie wymaga centralnego monitoringu całej floty.

System telematyczny staje się potrzebny wtedy, gdy problem przenosi się z poziomu pojedynczego przejazdu na poziom zarządzania wieloma pojazdami i zleceniami.

Sygnałem do wdrożenia telematyki może być sytuacja, w której dyspozytor:

• regularnie ustala telefonicznie lokalizację pojazdów,
• prowadzi kilka lub kilkanaście zleceń równocześnie,
• potrzebuje dostępu do historii tras i postojów,
• analizuje dane paliwowe lub eksploatacyjne,
• chce szybciej wychwytywać odstępstwa od planowanego przebiegu przewozu.

Nie ma przy tym jednej liczby samochodów, od której telematyka staje się konieczna. Pięć pojazdów wykonujących intensywne przewozy międzynarodowe może generować większe potrzeby informacyjne niż większa flota realizująca stale te same kursy lokalne. Liczy się przede wszystkim liczba operacji, które dyspozytor musi kontrolować jednocześnie.

Co wybrać do floty?

Jeżeli problem dotyczy przede wszystkim prowadzenia kierowcy, potrzebna jest nawigacja ciężarowa z właściwie skonfigurowanym profilem pojazdu.

Jeżeli firma potrzebuje informacji o położeniu samochodów, historii przejazdów, postojach i przebiegu realizowanych kursów, potrzebny jest system telematyczny, a raporty flotowe pozwalają zebrać te dane w powtarzalnej formie.

W większej flocie oba rozwiązania zwykle pracują równolegle. Nawigacja pomaga kierowcy zrealizować konkretny przejazd, natomiast telematyka daje dyspozytorowi dane potrzebne do nadzorowania wielu operacji jednocześnie.

Flotman odpowiada na potrzeby związane z monitoringiem i zarządzaniem informacją o flocie. System pozwala śledzić pojazdy, analizować historię ich pracy oraz korzystać z danych potrzebnych w codziennej pracy osób odpowiedzialnych za transport. Nie zastępuje tym samym nawigacji ciężarowej w zakresie prowadzenia kierowcy po trasie dostosowanej do parametrów pojazdu – uzupełnia ją danymi potrzebnymi do zarządzania flotą.

FAQ