Monitoring GPS maszyn budowlanych – koparki, ładowarki i sprzęt na budowie

Monitoring maszyn budowlanych powinien odpowiadać na inne pytania niż system używany we flocie samochodowej. Koparka może przez całą zmianę nie opuścić jednego wykopu, ładowarka wykonuje setki krótkich cykli na placu, a walec porusza się po niewielkim odcinku robót. Liczba przejechanych kilometrów mówi więc niewiele o wykorzystaniu sprzętu. Znacznie bardziej użyteczne są motogodziny, czas pracy i postoju, lokalizacja, dane paliwowe oraz informacja o przemieszczeniu maszyny poza wyznaczony teren.

Najważniejsze informacje:

• Monitoring maszyn budowlanych powinien łączyć lokalizację z danymi o czasie pracy sprzętu.
• W koparkach, ładowarkach czy walcach motogodziny mają zwykle większą wartość operacyjną niż przebieg w kilometrach.
• GPS pozwala dokumentować obecność maszyny na konkretnej budowie i historię jej przemieszczania.
• Geostrefy i alerty dotyczące przemieszczenia mogą sygnalizować wyjazd sprzętu poza plac budowy lub ruch w nietypowych godzinach.
• Lokalizator bateryjny sprawdza się przede wszystkim tam, gdzie urządzenie nie może korzystać ze stałego zasilania. Trzeba jednak uwzględnić jego ograniczenia dotyczące częstotliwości raportowania i zakresu zbieranych danych.
• Dane o pracy maszyny mogą wspierać rozliczenia między budowami, planowanie serwisu i analizę wykorzystania sprzętu.

Czym monitoring maszyn budowlanych różni się od monitoringu samochodów?

W przypadku samochodów podstawowe dane eksploatacyjne łatwo powiązać z przebiegiem trasy. Dystans, czas jazdy i postoje dobrze opisują sposób wykorzystania pojazdu. W maszynach budowlanych taki model oceny jest zbyt uproszczony.

Koparka, ładowarka czy walec mogą przez wiele godzin pracować w obrębie jednego placu, wykonując zadania bez większej zmiany położenia. Sam zapis GPS potwierdzi więc obecność maszyny na budowie, ale nie pokaże, jak intensywnie była wykorzystywana ani ile czasu faktycznie pracował silnik.

Dlatego monitoring maszyn powinien łączyć lokalizację z danymi eksploatacyjnymi. Informacja o pracy silnika pozwala określić motogodziny, a zestawienie ich z okresami bezczynności pokazuje, kiedy sprzęt był aktywny i jak długo pozostawał niewykorzystywany. Jeżeli system rejestruje również dane paliwowe, można analizować zużycie w odniesieniu do czasu pracy i rodzaju wykonywanych zadań. Dopiero takie połączenie informacji pozwala ocenić rzeczywiste wykorzystanie maszyny, zamiast ograniczać się do sprawdzenia, gdzie znajdowała się w danym dniu.

Dlaczego w koparce ważniejsze są motogodziny niż kilometry?

Przebieg pozostaje naturalną jednostką dla pojazdu drogowego. W maszynach roboczych serwis, eksploatację i wykorzystanie sprzętu znacznie częściej odnosi się do czasu pracy silnika.

Motogodziny pozwalają określić czas eksploatacji maszyny lub pracy jej silnika w danym okresie. Mają znaczenie przy planowaniu obsługi technicznej, wymian materiałów eksploatacyjnych oraz analizie wykorzystania sprzętu na poszczególnych kontraktach.

Sam odczyt wymaga jednak prawidłowego zdefiniowania tego, co system ma uznać za pracę. Lokalizacja GPS nie wystarczy. Maszyna może wykonywać zadanie bez wyraźnego przemieszczania się, dlatego czas pracy trzeba wiązać np. z sygnałem zapłonu, pracą silnika albo dodatkowym wejściem urządzenia telematycznego.

Ma to również znaczenie przy rozliczeniach.

Jeżeli koparka znajduje się przez trzy dni na jednej budowie, informacja o jej obecności potwierdza tylko miejsce. Dopiero połączenie danych lokalizacyjnych z motogodzinami pozwala określić czas pracy maszyny przypadający na konkretną budowę. Dane mogą dzięki temu wspierać rozliczanie wykorzystania własnych maszyn między kontraktami albo weryfikację zestawień przekazywanych przez podwykonawcę.

Nie należy jednak utożsamiać motogodzin z wydajnością. Dwie godziny pracy przy lekkim profilowaniu terenu nie odpowiadają dwóm godzinom intensywnego urabiania gruntu. System dostarcza dane o czasie pracy; ocenę wykonanej produkcji trzeba oprzeć również na rodzaju zadania.

Co warto monitorować w koparce, ładowarce lub walcu?

Zakres danych powinien wynikać z tego, jakie decyzje firma chce na ich podstawie podejmować. Im więcej parametrów trafia do systemu, tym większe ryzyko, że część z nich pozostanie niewykorzystana.

W przypadku sprzętu budowlanego najczęściej użyteczne są cztery grupy danych.

• Lokalizacja i historia pobytu pozwalają ustalić, na której budowie znajduje się maszyna, kiedy tam dotarła i kiedy została przemieszczona. Przy sprzęcie pracującym równolegle na kilku kontraktach ma to znaczenie również dla logistyki.
• Czas pracy i motogodziny pokazują wykorzystanie urządzenia niezależnie od przejechanego dystansu. Na tej podstawie można również przygotować harmonogram serwisowy zgodny z rzeczywistą eksploatacją.
• Postoje i bezczynność pomagają wychwycić sytuacje, w których kosztowna maszyna pozostaje niewykorzystana przez znaczną część czasu. Sama obecność sprzętu na placu nie oznacza, że pracuje.
• Paliwo uzupełnia analizę kosztową. W maszynach z dużymi zbiornikami telematyka może korzystać z dodatkowych metod pomiaru, np. sondy paliwowej. Dane trzeba jednak interpretować razem z charakterem wykonywanej pracy. Koparka pracująca pod dużym obciążeniem będzie zużywać paliwo inaczej niż ta sama maszyna wykonująca lżejsze zadanie.

Jak dobrać GPS do koparki i sprzętu bez stałego zasilania?

GPS do koparki można zasilić z instalacji elektrycznej maszyny, jeżeli konstrukcja sprzętu i sposób montażu na to pozwalają. Stałe podłączenie daje większe możliwości niż urządzenie działające wyłącznie na własnej baterii. System może częściej przesyłać pozycję i współpracować z dodatkowymi sygnałami, np. informacją o uruchomieniu maszyny.

Na budowie występują jednak również urządzenia i zasoby, dla których stałe zasilanie nie jest dostępne albo jego wykorzystanie nie ma ekonomicznego uzasadnienia. Wtedy rozwiązaniem może być lokalizator bateryjny. Taki lokalizator ma własne źródło energii i może przez długi czas raportować pozycję bez podłączenia do instalacji. Czas działania zależy m.in. od pojemności baterii, częstotliwości wysyłania danych, jakości zasięgu i konfiguracji urządzenia.

Lokalizator bateryjny dobrze nadaje się do potwierdzania położenia i wykrywania przemieszczenia sprzętu, ale nie zawsze będzie właściwym urządzeniem do szczegółowego rejestrowania motogodzin czy parametrów pracy silnika. Jeżeli firma potrzebuje takich danych, sposób montażu trzeba dobrać do konkretnej maszyny.

Wybierając GPS do maszyn budowlanych, trzeba zwrócić uwagę także na warunki środowiskowe. Pył, błoto, wilgoć, wibracje, uderzenia i duże różnice temperatur należą do normalnych warunków pracy na budowie. Miejsce montażu powinno jednocześnie chronić urządzenie i pozwalać mu prawidłowo odbierać sygnał.

Jak geofencing placu budowy pomaga kontrolować przemieszczanie sprzętu?

Maszyny budowlane często poruszają się w ograniczonej przestrzeni. Z tego powodu śledzenie każdego metra trasy bywa mniej przydatne niż informacja o przekroczeniu określonej granicy.

Geofencing placu budowy polega na zdefiniowaniu w systemie wirtualnej strefy obejmującej teren robót, bazę sprzętową albo inne miejsce, w którym maszyna powinna się znajdować. System Flotman może rejestrować wjazd i wyjazd ze strefy oraz wygenerować alert po wystąpieniu określonego zdarzenia.

Przy prawidłowej konfiguracji system może informować m.in. o:

• opuszczeniu placu budowy poza planowanym terminem,
• przemieszczeniu sprzętu nocą lub w dni wolne,
• pojawieniu się maszyny na kolejnej budowie,
• ruchu urządzenia, które zgodnie z harmonogramem miało pozostać na miejscu.

Geostrefa ma też zastosowanie przy logistyce. Jeżeli lokalizator pozostaje aktywny podczas transportu, może rejestrować zmianę położenia koparki także przy wyłączonym silniku. Pozwala to odtworzyć rzeczywisty moment wyjazdu z jednej budowy i przyjazdu na następną.

Czy GPS chroni maszynę przed kradzieżą?

GPS nie zastępuje zabezpieczeń mechanicznych, kontroli dostępu ani właściwego zabezpieczenia placu. Jego rola jest inna: pozwala szybciej wykryć nieplanowane przemieszczenie i ustalić ostatnią znaną pozycję sprzętu.

W przypadku drogiej koparki czy ładowarki czas reakcji ma duże znaczenie. Alert o ruchu poza godzinami pracy lub opuszczeniu wyznaczonej strefy daje osobie odpowiedzialnej za sprzęt informację, że trzeba zweryfikować zdarzenie.

System może także sygnalizować wybrane próby ingerencji, np. utratę zasilania urządzenia – o ile konfiguracja i zastosowany lokalizator pozwalają taki stan rozpoznać.

Nie każdy ruch będzie oczywiście kradzieżą. Maszynę może zabrać wcześniej umówiona laweta albo pracownik może przesunąć ją w ramach robót. Dlatego alert powinien uruchamiać konkretny proces weryfikacji, a nie automatyczny wniosek o nieuprawnionym użyciu.

Jak wykorzystać dane z maszyn przy rozliczaniu pracy?

Przy równoległej realizacji kilku kontraktów szczególnie ważna staje się możliwość przypisania pracy sprzętu do konkretnej budowy. Sama informacja, że maszyna znajdowała się na danym placu, jest jednak niewystarczająca. Znaczenie ma również czas pracy silnika oraz rzeczywisty okres wykorzystania sprzętu.

Połączenie historii lokalizacji z motogodzinami pozwala odtworzyć ten przebieg bez opierania się wyłącznie na ręcznych zestawieniach. Przy sprzęcie własnym ułatwia to rozliczanie kosztów między kontraktami, a przy maszynach podwykonawców daje dodatkowy materiał do weryfikacji deklarowanego czasu pracy.

Flotman udostępnia w jednym systemie dane o położeniu maszyn, motogodzinach oraz paliwie, a raporty flotowe pozwalają zestawić te informacje w jednym widoku. Dzięki temu osoba odpowiedzialna za park maszynowy może porównać czas obecności sprzętu na poszczególnych budowach z liczbą zarejestrowanych motogodzin.

Ma to znaczenie zwłaszcza przy maszynach wynajmowanych lub intensywnie przenoszonych między kontraktami. Jeżeli sprzęt przez kilka dni pozostaje na budowie, ale pracuje jedynie przez niewielką część tego czasu, pojawia się podstawa do zmiany harmonogramu wykorzystania albo przeniesienia maszyny tam, gdzie będzie potrzebna bardziej.

Monitoring maszyn budowlanych – jak wybrać właściwy?

Zakres monitoringu powinien odpowiadać sposobowi wykorzystania maszyny. Innych danych potrzebuje firma rozliczająca motogodziny między kontraktami, innych przy kontroli paliwa, a jeszcze innych wtedy, gdy najważniejsza jest lokalizacja sprzętu i szybka reakcja na nieplanowane przemieszczenie. Dlatego konfigurację urządzenia warto dobierać do konkretnych zadań, zamiast stosować jeden wariant dla całego parku maszynowego.

FAQ